Okna pozwalają zajrzeć do środka pomieszczenia z zewnątrz, a także podziwiać widok z oddali - od wewnątrz. Te swoiste „oczy domu” mają bogatą historię.
Pierwsze okna
Przybierały formę małych otworów lub szczelin w lepiankach, czy w murach. Nie przywiązywano wówczas wagi do ich form i kształtów, pełniły funkcję czysto praktyczną. Pozwalały bez konieczności wychodzenia z domu - doglądać dobytku, lub strzec gospodarstwa przed wrogiem. Wpuszczały światło dzienne do wnętrza i zapewniały naturalną wentylację.
Z czasem okna przybierały formę coraz bardziej dekoracyjną, stawały się ozdobą fasady budynku.
Okno - „tworem samodzielnym”
Gotyk jest okresem, który wypromował okno jako pełnowartościowy element architektoniczny. To właśnie w średniowieczu zaczęła się rozwijać i wzbogacać jego forma. Pojawiły się maswerki, które w sposób dekoracyjny wypełniały okno. Maswerk to geometryczny wzór architektoniczny odkuty z kamienia, używany do wypełnienia górnej części okna, blendy, przeźrocza, rozety, itp. Z czasem maswerki stawały się coraz bardziej ażurowe, a elementy geometryczne w nie wkomponowane coraz bardziej wymyślne. Początkowo była to kombinacja kół, sześcioliści, łuków ostrych. W gotyku dojrzałym i późnym zaczęto stosować motyw rybiego pęcherza oraz cztero- i trójliścia. Pojawienie się maswerku to niewątpliwie przełomowy moment w historii okna. Początkowo zdobił jedynie okna katedr (Pierwszy maswerk pojawił się w oknach katedry w Chartres pod koniec XII wieku), z czasem jednak zaczął wkraczać do domów bogatych mieszczan, podkreślając ich pozycję społeczną.
Renesans okna
W okresie renesansu, okno było już tworem w pełni samodzielnym, ewoluującym ku nowoczesności. U schyłku epoki zaczęły pojawiać się bowiem okna o obramieniach prostokątnych, zwieńczone trójkątnym lub odcinkowym przyczółkiem. Renesansowe poszukiwania rozwiązań nietypowych, przyczyniły się więc do powstania tak bardzo dziś popularnego, okiennego kształtu. Warto jednakże przyjrzeć się także formom, znanym w początkowej fazie renesansu. Wyznaczała je rustyka – dekoracyjna obróbka kamienia, podkreślająca jego surową fakturę – co dawało efekt pierwotności, czy „dzikości”. Okna w tym okresie zwieńczone były półkolistym łukiem z przezroczem i płasko rustykowanym kamieniem, wyraźnie odcinającym się od tła ściany.
Przepych baroku
Do spokojnej formy okien późnego renesansu, barok dodał coś od siebie. Nie ingerując już w ich kształt, bogato ozdobił je złoceniami i marmurami. Okna okalane były przez fantazyjne obramienia, dekorowane sielskimi scenkami rodzajowymi. Wykorzystywano w tym celu zarówno prawdziwy marmur, jak i imitujący go stiuk – materiał wapienno-gipsowy.
W tym okresie przywiązywano sporą wagę do okna, na co wskazywać może ogromna powierzchnia, jaką wówczas zajmowało. Duże okna powiększały optycznie budowlę. I tak wieże wydawały się wyższe, a pałace – szersze niż w rzeczywistości. Ówcześni architekci odkryli, że okna dodają budowlom smaku, elegancji i stanowią tym samym dopełnienie stylu całej elewacji.
Okno XIX wieku
W dobie Rewolucji Francuskiej stawiano na prostotę, symetrię i użyteczność. Zmiany społeczne i ekonomiczne związane z rozwojem przemysłu odcisnęły się zarówno na architekturze sakralnej, jak i świeckiej. Promowano surowość kształtów i funkcjonalność, takie też były ówczesne okna – prostokątne lub kwadratowe, w budowlach sakralnych zdobione jedynie trójkątnymi portykami z motywem antycznym lub kwiatowym.
Neogotyk
Korzystał z popularnych w XIV wieku, smukłych i strzelistych okien, zamkniętych ostrymi łukami i zdobionych witrażami. W ten sposób nie tylko rozświetlano wnętrze, ale także tworzono niezwykły klimat poprzez grę światłem i kolorem.
Dziś oprócz nowoczesnych okien, często decydujemy się na stylizowane, nawiązujące do historii. Do elementów zabytkowych stolarki okiennej możemy zaliczyć:
- Ręcznie rzeźbione głowiczki, stopki, kolumienki i inne.
- Frezowane listwy przymykowe i słupki.
- Ozdobne listwy maskujące.
- Ozdobne szprosy naklejane - wiedeńskie.
- Frezowane szprosy konstrukcyjne.
- Ozdobne szprosy ściągane.
- Parapety drewniane z ozdobnymi wykończeniami.
- Okładziny z desek z obramowaniem otworów okiennych wewnętrznych i zewnętrznych.
- Stylizowane klamki i kołatki.
- Szyby ornamentowe lub witraże np. ze szprosem międzyszybowym.
Komentarze (0)